Gluteus Medius! - grein sex

Höfundur: Hlöðver B. Jökulsson sjúkraþjálfari og leiðbeinandi hjá Actic

Sjúkraþjálfarar hafa á takteinunum ýmis próf til að finna út veikleika í stoðkerfinu. Okkur er líka kennt að skoða og taka eftir því sem stingur í augun í hreyfingum og líkamsburði fólks.Og held ég að það sé þannig varið með flest okkar að við erum alltaf að greina fólk hvar sem við erum. Hvort heldur er göngulag, hlaupalag, líkamsstöðu eða líkamsburð.
Þetta getur verið vandræðalegt þegar veikur Gluteus Medius á í hlut.
Veikleiki í GM (af hvaða völdum sem það er ) kallar á einkennandi göngulag og líkamsbeitingu eða viðbrögð líkamans við vandanum.
Þar má fyrst telja upp svo kallað Trendelenburg gait, en þá dettur gagnstæð mjöðm stöðufótar niður í göngu(dilla mjöðmum). Svo er það Gluteus medius gait, en þar sveiflast efri hluti líkamans til hliðanna yfir mjöðmina á stöðu fætinum (kjaga)¹. Í þriðja lagi er það þegar hnén renna inn fyrir miðlínu (kiðfætta stöðu hnjáliðar) og svo andstæðan (hjólbeinótta stöðu hnjáliðar). En þetta er ekki alveg klippt og skorið, þannig að hægt er að sjá blöndu af þessu í mörgum tilvikum.
Hvert þessara viðbragða veldur álagi á öðrum líkamshlutum og getur framkallað önnur stoðkerfis vandamál. Í grein sem var birt í Journal of Strength and Conditioning í Október 2008 var góð yfirlitsgrein um GM skrifuð af hópi sérfræðinga frá Nýja Sjálandi.
Í yfirlitsgrein sinni sjóða þeir saman æfingaáætlun úr nokkrum fræðigreinum í þremur áföngum, sem saman standa af vel þekktum æfingum sem verða erfiðari og meira krefjandi. Allt miðast þetta við að auka hreyfistjórnun, úthald og styrk. Þeir mæla með mörgum endurtekningum til að byrja með. Þegar tækni við framkvæmd er ásættanleg að mati sjúkraþjálfara, er farið yfir í næsta áfanga.
Í fyrsta áfanga eru æfingar án þyngdar, eins og “skelfiskur” sem er framkvæmd í hliðarlegu með hnén í 90°,síðan á að glenna í sundur hnén án þess að velta mjöðm aftur eða láta fætur missa kontakt, standa á öðrum fæti og færa lausa fótin endurtekið út til hliðar og passa að tær vísi fram. Í öðrum áfanga færast æfingarnar yfir í að vera þungaberandi æfingar sem reyna á jafnvægið, eins og fótspyrna á öðrum fæti, hnébeygja á öðrum fæti á kassa og lausi fóturinn vísar fram, eða þá með lausa fótinn fyrir aftan upp á bekk (gert með eða án handlóða). Í þriðja áfanga eru æfingar sem nýtast “sjúklingi” í sinni íþrótt, eins og að standa á öðrum fæti á óstöðugu undirlagi og henda eða sparka bolta í vegg².
Það getur verið líka verið slæmt að hafa stuttan og stífan GM, en þá er annað uppá teningnum. Meira um það seinna.
1.Joint Structure & Function. A Comprehensive Analysis. Pamela K.Levangie, Cynthia C.Norkin.
2.Gluteus Medius: Applied Anatomy, Dysfunction, Assessment, and Progressive Strengthening. Strength and Conditioning Journal, 30 (5), 41-53 Presswood L, Cronin J, Keogh J, Whatman C (2008).

---

Lítill en mikilvægur - grein fimm

Höfundur: Hlöðver B. Jökulsson sjúkraþjálfari og leiðbeinandi hjá Actic

Gluteus medius (GM) er lítill vöðvi sem minnir á blævæng. Breiði hlutinn festist á utanverðan mjaðmaspaðan en sinin þ.e.mjói hlutinn festist á toppinn eða hnjóskinn á lærleggnum. Þessi litli vöðvi gegnir því mikilvæga hlutverki að halda okkur beinum þegar við stöndum í annan fótinn, sér í lagi á göngu og passar að mjöðmin sveiflast ekki út til hliðar. Ef þessi vöðvi verður of langur eða máttlítill geta ýmis vandamál farið að láta á sér kræla. Margir íþróttamenn hafa fallið úr leik af hans völdum,því að til hans hafa menn rakið meiðsl á; fremra krossbandi, “hlauparahné”(iliotibial band syndrome), verki á bakvið hnéskel (patellafemoral pain), ökklameiðsl og bólgur á hælsin.(achilles tendinotathy) ¹.
En hvað veldur því að hann verður of langur,slakur og máttlaus? Hægt er að telja upp allavega þrjár algengar ástæður fyrir því:
Læknisfræðilegar:Tognun eða slit á snúningsvöðvum mjaðma,eða meðfætt liðhlaup í mjöðm.
Vani: Að hafa þungann alltaf á sama fæti í hvíldar stöðu og skjóta mjöðminni út til hliðar. Þannig slaknar og lengist á GM og aðfærsluvöðvarnir í innanverðu lærinu styttast.
Svefnvenjur: Að sofa alltaf á sömu hlið og hafa efri fótinn beygðan, liggjandi framfyrir neðra hnéð. Þannig liggja menn löngum stundum og því lengist á GM og hann veikist (gott er að hafa kodda á milli fóta til að koma í veg fyrir þetta).

Í nýlegri rannsókn sem framkvæmd var í Brasilíu, létu vísindamenn hóp fólks sem var með verki á bak við hnéskelina gera sérhæfðar æfingar fyrir hliðlæga snúningsvöðva mjaðma og fráfærsluvöðva mjaðma (þ.m.t. GM) samhliða styrktaræfingum fyrir framanlærisvöðva í sex vikur. Samanburðarhópurinn (líka með verki undir hnéskel) framkvæmdi bara æfingar fyrir framanlærisvöðva,líka í sex vikur. Niðurstöður sýndu greinanlegan mun á lífskjörum og minni verki hjá hópnum sem framkvæmdi sérhæfðu æfingarnar ².
Önnur rannsókn sýndi fram á samband máttlítilla GM og verkja í hæl. Rannsakendur fundu það út að langhlauparar sem voru með þrálátar bólgur í hælsin voru með skemmri hreyfiferil í hné (frá því að hæll kemur í jörð og að miðstöðu). Eins var áberandi hve seint kviknaði á þeim vöðva (tibialis anterior) sem átti að bremsa fremri hluta fótar af við að mæta undirfletinum. GM og beini lærvöðvinn voru líka með lélegri virkni samkvæmt vöðvriti eftir að hællinn kom í jörðina hjá þeim sem voru slæmir af hælsina bólgum. Þessar niðurstöður benda á að breyting á liðferlum hnés og léleg starfsemi í ofan greindum vöðvum séu tengd hælsina bólgum í langhlaupurum. Það kom einnig fram í þessari rannsókn að með því að styrkja GM var hægt að minnka þá verki sem fylgja þessari sinabólgu. Þannig að sjá má á þessu að aukalegar styrktaræfingar fyrir GM er bara til góða fyrir alla þá sem stunda hlaup eða íþróttagreinar sem leggja mikið upp úr hlaupum.

1. Strength & Conditioning Journal:
October 2008 - Volume 30 - Issue 5 - pp 41-53
Gluteus Medius: Applied Anatomy, Dysfunction, Assessment, and Progressive Strengthening
Presswood, Laura1; Cronin, John PhD2,3; Keogh, Justin W L PhD3; Whatman, Chris MAppSc3

2. Clin Rehabil 2008; 22; 1051
The effect of additional strengthening of hip abductor and lateral rotator muscles inpatellofemoral pain syndrome:
a randomized controlled pilot study
Rodrigo Bezerra de Menezes Reiff and Fábio Viadanna Serrão
Theresa Helissa Nakagawa, Thiago Batista Muniz, Rodrigo de Marche Baldon, Carlos Dias Maciel,
3. Br J Sports Med 2009 Apr;43(4):288-92. Epub 2008 Oct 23.
Biomechanical variables associated with Achilles tendinopathy in runners.
Azevedo LB, Lambert MI, Vaughan CL, O'Connor CM, Schwellnus MP.

---

Hversu mikla hreyfingu þarft þú? - grein fjögur

Höfundur: Hlöðver B. Jökulsson sjúkraþjálfari og leiðbeinandi hjá Actic

Hluti af starfi mínu er að komast að því hversu mikla hreyfingu fólk stundar og gefa ráðleggingar út frá því.
Margir segjast fá mikla hreyfingu úr vinnunni og telja það nóg, en átta sig ekki á því að þeir eru ekki að hreyfa sig nógu lengi í einu til að njóta einhvers ávinnings af hreyfingunni. Á vef Lýðheilsustöðvar kemur fram að æskilegt sé að fullorðnir hreyfi sig minnst 30 mínútur á dag (sem má svo skipta niður í 10-15 mínútur í senn). Þess utan ættu þeir að hreyfa sig 20-30 mínútur minnst tvisvar í viku af mikilli ákefð til að viðhalda og bæta enfrekar þoli, vöðvastyrk, liðleika, jafnvægi og beinheilsu (www.lydheilsustod.is).
Eftir víkkun á kransæð er ráðlagt að byrja á að ganga 15 mínútur 2-3 sinnum á dag og bæta við 1-2 mínútum daglega á meðan á meðan hjartað er að jafna sig og aðlaga sig.
Eftir hjartaáfall er ráðlegt að byrja á að ganga 10 mínútur 2-3svar á dag og bæta við 1-2 mínútum daglega. Það fer að sjálfsögðu eftir alvarleika áfallsins hversu menn eru fljótir að ná sér, en það getur tekið hjartað 6-8 vikur að gróa sára sinna.
Ganga og hlaup er ódýrasti mátinn við að þjálfa sig upp og er því vinsælasta formið meðal almennings. Við nútímamenn sem eyðum bróðurparti af degi okkar sitjandi, þróum með okkur marga óvana sem beint og óbeint hafa áhrif á stoðkerfi okkar. Þá er það helst slæm setstaða við vinnuna og langar setur án þess að breyta um stellingar. Þegar við svo loks tökum okkur til og drýfum okkur út að ganga eðahlaupa, koma þessir slæmu ávanar í bakið á okkur. Allskonar kvillar fara að gera vart við sig, eitt leiðir af öðru og brátt eru það stoðkerfis vandamál sem farin eru að eyðileggja áætlanir okkar um heilbrigðara líferni og aukna hreyfingu.
Dæmigerð setstaða fyrir framan tölvuskjáinn er að húka í sætinu með bogið mjóbak. Þá hallar mjaðmagrindin aftur og eðlileg sveigja sem á að vera á mjóbakinu hverfur. Þessi slæma setsaða getur valdið því að liðbönd og vöðvar togna eða lengjast. Ef hún er viðvarandi og tauga- og bandvefur aðlagast verður erfitt að snúa ferlinu við. Þessu ástandi fylgja verkir vegna smá skaða á taugum,vöðvum og sinum sem styðja hryggsúluna. Liðbrjóskið á milli hryggjaliðanna, sérstaklega í brjóstbaki, getur liðið fyrir þessa stöðu þar sem það pressast saman að framan, en tognar að aftan. Með tímanum veldur þetta hrörnun á liðbrjóskinu og getur jafnvel valdið útbungun á brjóski sem svo þrýstir á mænuna. Þetta skilar sér líka í lélegri líkamsstöðu sem getur framkallað ýmsa kvilla vegna þess að ganglimirnir hreyfast ekki eftir ákjósanlegum hreyfiferlum. Vöðvar sem tengja mjaðmagrindina við lærlegginn breytast þ.e.styttast eða lengjast og geta rifnað.
Næst ætla ég að taka fyrir einn þessara vöðva sem er orsök margra kvilla sem herja á göngufólk og hlaupara.

---

Skyndidauði íþróttafólks - grein þrjú

Höfundur: Hlöðver B. Jökulsson sjúkraþjálfari og leiðbeinandi hjá Actic

Í síðasta pistli talaði ég um auðsjáanleg merki sem geta gefið ábendingar um hjarta- og æðasjúkdóma. En það getur líka gerst að ólíklegustu einstaklingar falla í valinn fyrir hjarta- og æðasjúkdómum. Þegar slíkt gerist þá eru einhverjir undirliggjandi þættir sem ekki hafa komið fram, sem við áreynslu setja af stað hjartsláttaróreglu sem getur leitt til hjartastopps (Sudden cardiac death-SCD).
Þetta eru kannski börn að stíga sín fyrstu skref í íþróttum eða ungt afreksfólk í sinni grein sem hníga örend niður í miðjum leik. Eitt frægasta dæmið er þegar knattspyrnumaðurinn Marc-Vivien Foe sem var 28ára gamall landsliðsmaður Kamerún dó af völdum SCD í landsleik Kólumbíu og Kamerún í Lyon í Frakklandi 2003.
Yfirleitt eru þetta ungir menn í meirihluta eða 9 á móti 1 konu (líklega af því að þær eru í minnihluta þegar að þessum íþróttagreinum kemur) og í 90% tilvika gerist þetta í keppni eða á æfingu ². Í BNA gerist þetta oftast hjá körfuknattleiksmönnum, eða hjá ruðnings- leikmönnum ² en í Evrópu gerist þetta helst hjá knattspyrnumönnum ¹. Í Minnesota í BNA er algengið 1 á móti 200,000 hjá íþróttamönnum á framhaldsskólaaldri. Á Englandi deyja að meðaltali 12 einstaklingar á viku af SCD6 . Ekki liggja fyrir tölur frá Íslandi en þetta er þekkt hér líkt og annars staðar.
Tölur fengnar frá Minneapolis Heart Institute Foundation sýna að af 387 skráðum tilfellum af SCD hjá ungum íþróttamönnum, þá eru 5 helstu orsakavaldar; Hypertropic Cardiomyopathy (Ofvöxtur í hjartavöðva) algengasta orsökin eða í 33,9% tilfella, Commotio Cordis (Högg á hjarta) í 19,9% tilfella, Coronary artery anomalies (Afbrigðileg bygging kransæða) í 13,7% tilfella, Myocarditis (Hjartavöðvabólga) í 5,2% tilfella og að síðustu Ruptured aortic aneurysm (sprunginn slagæðagúlpur) í 3,1% tilfella 3,4.

Hypertrophic obstructive cardiomyopathy (HOCM)
HOCM veldur að jafnaði 1 af hverjum 500 tilvika SCD hjá almenningi ¹´². Þetta ástand lýsir sér fyrst og fremst í þykknun á vöðvafrumum í vinstri slegli hjartans og í 90% tilvika þykknar veggurinn, sem er á milli hólfa í hjartanu, líka. Þetta hindrar blóðið frá að fara úr vinstri slegli út í aðal slagæðina. Þessi þykknun og hindrun á blóðstreymi veldur útbreiddri truflun rafboða sem getur leitt til óreglu í slegli sem svo leiðir til hjartastopps. Eins og er, þá látast 3% fullorðinna og 6% barna með HCM á ári hverju.
Þó að ákveðin einkenni fylgi HCM, eins og brjósverkur, andateppa og yfirlið, hafa flestir þeirra ungu íþróttamanna verið án einkenna og lifað eðlilegu lífi.
HCM getur gengið í erfðir en í flestum tilfellum er engin fjölskyldusaga þannig að nákvæmari rannsóknir eins og læknisskoðun, hjartalínurit og hjartaómun eru nauðsynleg. Í einstaka tilfellum eru genin skoðuð. Einstaklingur sem hefur verið greindur með slíkt ætti einungis að stunda léttar og átakalausar íþróttagreinar eins og t.d.golf og keilu.

Commotio cordis
Commotio cordis er það kallað þegar hjartastopp verður af völdum höggs yfir hjartastað. Höggið getur verið sakleysislegt og þarf ekki einu sinni að ganga langt inn í brjóstkassann til þess að valda skaðanum. Samkvæmt rannsóknum á svínamódelum þarf höggið að koma beint á hjartað. Til að framkalla slegla hraðtakt eða óreglu (sem svo veldur hjartastoppi) verður þetta að gerast 15-30msek áður en svokallaður T-takki kemur, sem er þegar endurskautun verður í rafleiðslukerfi hjartans (sem er aðeins 1% af svo kölluðum hjartsláttarhring). Eins getur þetta gerst þegar höggið kemur við afskautun í rafleiðslukerfi hjartans samkvæmt sömu rannsókn ¹. Í rannsókn frá 2002 er greint frá 128 slíkum tilfellum í BNA yfir 5 ára tímabil. Í rannsókninni er greint frá því að flest fórnarlambanna voru karlmenn (95%),undir 18ára aldri (72%), og dóu á staðnum (82%) 5.
Í flestum tilfellum gerðist þetta á auglýstum íþróttaviðburði (68%) eins og í hafnarbolta- og íshokkíleik. Höfundar rannsóknarinnar fundu það út að restin af þessum tilvikum áttu sér stað á leikvöllum við sakleysisleg högg á brjóstkassann 5. Það hefur verið lagt til að varnir leikmanna verði bættar og að hjartastuðtæki sé til staðar á íþróttaleikvöllum og bara sem víðast. Ekki er annað hægt en að velta fyrir sér áhættu markmanna í handbolta, sem eru að fá í sig bolta á yfir 100km hraða.

Afbrigðilegar kransæðar
Venjulega fær hjartað blóð frá vinstri og hægri kransæð. Þær koma frá sitthvorum staðnum á ósæðinni rétt fyrir ofan hjartalokuna. Stundum víxlast þetta og vinstri kransæðin kemur frá þeim stað sem sú hægri kemur venjulga frá og öfugt. Þar myndast áberandi hlykkur á slagæðinni sem getur klemmst á milli lungnaæðanna og ósslagæðarinnar við áreynslu.
Þetta leiðir til þess að skyndilega lokast fyrir blóðflæðið til vinstri slegils og getur skemmt hluta af hjartavöðvanum. Þetta er hægt að koma í veg fyrir með aðgerð en það er erfitt að greina þetta í upphafi (greinist með hjartaþræðingu).
Viðkomandi ætti að geta snúið aftur til fyrri iðkunnar að 6 mánuðum liðnum, eftir að búið hefur verið að leiðrétta gallann með aðgerð.

Myocarditis
Bólgusjúkdómur sem veldur skemmd í hjartavöðvanum, sem getur leitt til hjartabilunar og hjartastopps. Aðal ástæða þessa er oftast sakleysisleg vírussýking með flensulík einkenni. Það er talið að allt að 5% þeirra sem fá vírussýkingu fái einhverskonar myocarditis.Þó þetta gangi fljótt yfir og skilji ekki eftir varanlegar skemmdir, lendir hluti fólks í þrálátum vanda (krónískt myocardítis) sem getur tekið mánuði eða ár að hrista af sér. Hvoru tveggja getur sett af stað hjartsláttaróreglu sem getur valdið SCD. Þess vegna væri skynsamlegt af íþróttamönnum að æfa ekki á meðan þeir eru með einhverja vírus- sýkingu og leita læknis, sérstaklega ef það fer að bera á brjóstverk, mæði og yfirliði.
Viðkomandi ætti að geta snúið aftur til fyrri iðkunar að 6 mánuðum liðnum, að því gefnu að allar rannsóknir sýni að allt sé orðið eðlilegt.

Rofinn ósæðargúlpur.
Flest af því unga íþróttafólki sem lendir í þessu eru með Marfan’s syndrome. Það gengur í erfðir og er þá um einskonar stökkbreytingu á bandvef að ræða. Einstaklingar með Marfans’s syndrome geta haldið áfram sinni iðkun svo fremi sem ummál ósæðarinnar er innan eðlilegra marka. Helstu líkamlegu einkenni fólks með Marfan’s eru þau, að þetta eru háir og grannir einstaklingar með langa útlimi,tær og fingur. Of hreyfanlegir liðir, hryggskekkja, óvenju hár gómbogi og léleg sjón. Þeir sem búa við þennan áhættuþátt, ættu að geta tekið þátt í meðal erfiðum íþróttagreinum, svo lengi sem það er engin saga í ættinni um SCD og ummál ósæðar er innan öruggra marka.

Aðrar orsakir.
Fleira orsakar SCD hjá ungu fólki en það sem nú er upptalið. Þó að fæðingargallar séu helsta orsökin eru það aðrir hlutir eins og slæmt astmakast eða hitaslag sem leggja lóð á vogaskálarnar. Ýmis örvandi efni sem notuð eru líkt og amfetamín og kókaín eru að koma sterkari inn nú á síðustu árum. Af greindum tilfellum eru c.a.2% af óþekktum orsökum ².

Hvað er til ráða?
Á Ítalíu hefur verið skimun og eftirlit með ungu íþróttafólki hvað lengst, enda státar Ítalía af lægri tíðni en gengur og gerist í öðrum löndum. Þeir eru bæði með læknisskoðun,mælingar og yfirheyrslu á ákveðnum spurningalista . Í BNA hafa menn byrjað samskonar skimun, en hefur hún legið undir ámæli vegna þess að það eru ekki gerðar kröfur um að það séu læknar,hjúkrunnarfræðingar eða sjúkraþjálfarar sem framkvæmi slíka skoðun. Á Englandi er einnig skimun í gangi og mikið gert úr því starfi sem þar er unnið. Frægir einstaklingar hafa tekið það að sér að vera verndarar þessara samtaka og vekja þannig athygli á þessu þarfa starfi.
Með því að fjölga hjartastuðtækjum á opinberum stöðum, lögreglubílum, leikvöllum og íþróttaleikvöllum er mikið forvarnarstarf unnið og hafa þau mál verið mjög til batnaðar hér. Annað sem hefur verið í umræðunni erlendis er að auka verjur í þeim íþróttum sem um ræðir, eins og íshokkí og hafnarbolta. Þá er verið að ræða um brynju beint yfir hjartanu til að koma í veg fyrir Commotio Cordis, en eins og er hefur ekkert komið á markaðin sem er nógu áhrifaríkt.
Eins og sjá má erum við eftir á sumum sviðum hvað þessi mál varðar, en vonandi verður tekið á þeim í náinni framtíð.

Heimildir:
1. Maron BJ, M.D.Sudden death in young athletes. New Eng J Med 2003;349:1064-75
2. Maron BJ, Shirani J, Poliac LC, Mathenge R, Roberts WC,Mueller FP. Sudden death in young competitive athletes: clinical, demographic and pathological profiles 1996; JAMA 276:199-204
3. Glower DW, Maron BJ. Profile of reparticipation cardiovascular screening for high school athletes 1998; JAMA 279:1817-9
4. S Firoozi, S Sharma, WJ Mackenna. Risk of competitive sport in young athletes with heart disease. Heart 2003; 89:710
5. Maron BJ,Goham TE, Kyle SB, Mark Estes NA, Link MS. Clinical profile and spectrum of commotion cordis. JAMA 2002;287:1142-6
6. http://www.c-r-y.org.uk/index.htm

---

Áhættuþættir hjarta- og æðasjúkdóma - grein tvö

Höfundur: Hlöðver B. Jökulsson sjúkraþjálfari og leiðbeinandi hjá Actic

“Hefði ég átt að sjá þetta fyrir?” var ég spurður af manni á besta aldri sem var að jafna sig eftir sitt fyrsta hjartaáfall. Hann var grannur, reykti ekki og hafði verið mikið í íþróttum sem ungur maður. Það eina sem hann hafði af jákvæðum áhættuþáttum var mikil ættarsaga um kransæðasjúkdóma.
Ég svaraði honum þannig til að það væru til ýmis teikn sem gætu gefið til kynna hvort að einn einstaklingur væri í meiri hættu en annar á því að þróa upp með sér hjarta-eða kransæðasjúkdóma. Þessi pistill á að fjalla um þessi teikn.
Ef við lítum á einstaklinginn úr fjarlægð með tilliti til þeirra teikna sem gætu bent til kransæðasjúkdóma þá er það fyrst vaxtarlagið sem gefur eithvað til kynna. Karlmenn eins og epli í laginu (mittismál meira en 101,6cm) og konur eins og perur (mittismál meira en 88,9) þ.e.of þungir einstaklingar.( Aldur og kyn segja okkur einnig hvort þessi einstaklingur sé í meiri áhættu. En áhættan eykst með aldrinum og karlmenn eru í meiri hættu.) Við nánari skoðun eru það hendurnar eða fingurnir þ.e.Clubbing finger’s. Clubbing fingur (og reyndar tær líka) hafa verið tengdir við hjarta- og æðasjúkdóma,lungnasjúkdóma og fleiri. Það teikn hefur verið notað til greiningar af læknum í margar aldir og er stundum kennt við Hippocrates (Hippocrates fingers). Þá stækka fingurgómarnir og nöglin líka þannig að fingurinn lítur út eins og trommukjuði. Hornið sem myndast á milli naglbeðs og naglar hverfur og neglurnar verða þunnar og kúptar. Xantalasma er nafnið á gulum skellum sem eru oft upphleyptar víðsvegar á húðinni í kringum augun, en það eru kólesteról útfellingar. Arcus senilis er hvítur hringur í lithimnunni utan um augasteinin sem getur bennt til hás kólesteróls eða mikils magns blóðfitu sem eiga þátt í því að stífla æðarnar. Frank’s sign eða Diagonal earlobe decrease (DEC) tiltölulega nýkomið til sögunnar. Það er nefnt eftir manninum sem fann tengsl þess við kransæðasjúkdóma árið 1973. DEC lýsir sér þannig að það myndast hrukka eða fella í eyrnasneplinum sem liggur frá opi eyrans aftur og niður í c.a.45°halla. Menn hafa meira að segja kvarðað felluna eftir því hversu djúp hún er. Margar rannsóknir hafa verið gerðar til að sannreyna þetta teikn. Í rannsókn frá árinu 1987 fundu menn það út að forspárgildi Frank’s sign fyrir kransæðasjúkdómum var misjafnt eftir kynjum. Það var töluvert lægra hjá konum eða 50%, en hjá körlum var það 84,7% og jókst með aldri¹.
Rannsókn frá 2006 var gerð til að meta nokkra sjáanlega þætti og forspágildi þeirra gagnvart hjarta- og kransæðasjúkdómum hjá karlmönnum. Þar voru skoðaðir aðrir þættir eins og skalli (androgenic alopecia)og magn bringuhára auk DEC og preauricular crease (PAC). Jákvætt forspárgildi tveggja samanlagðra þátta eða DEC og PAC var 90% ². Þannig að á þessu sést að DEC hefur mjög sterkt forspárgildi.
Útstæðar bláæðar á hálsi geta gefið til kynna að hjartað sem dæla sé ekki að anna eftirspurn líkamans eftir blóði. Það eru öruggleg til miklu fleiri teikn en þau sem ég nefni hér, en þetta eru teikn sem ég sé daglega í starfi mínu.
Annað teikn (ósjáanlegt reyndar) sem getur gefið til kynna hvort að æðar séu farnar að stíflast í líkamanum, eru verkir í kálfavöðvum við göngu sem líða svo úr mönnum við hvíld, svo kallað Claudicatio intermittens.

1. Motamed M, Pelekoudas N.The predictive value of diagonal ear-lobe crease sign.Int J Clin Pract. 1998 Jul-Aug;52(5):305-6.Department of Otolaryngology, Royal Free Hospital, London, UK.
2. Hélio Amante Miot et al.Association between coronary artery disease and the diagonal earlobe and preauricular creases in men.An Bras Dermatol.2006;81(1):29-33

---